Ύστερη τουρκοκρατία στην Κω (1800-1912)
Η ισχυρή παρουσία των Τούρκων και η πίεση που ασκούσαν στο νησί δεν επέτρεψαν την ενεργό συμμετοχή της Κω, όπως και της Ροδου, στην Επανάσταση, του 1821 κάτι που πέτυχαν μικρότερα νησιά της Δωδεκανήσου. Ωστόσο μεμονομένοι αγωνιστές παίρνουν μέρος στα πολεμικά γεγονότα, αλλά και στο σύνολό τους οι Κώοι συνεισφέρουν στην υλική και ηθική ενίσχυση του αγώνα.Με την κήρυξη της επανάστασης υψώθηκε σημαία στην Κέφαλο. Το πρωί της 29ης Ιουλίου του 1821 έγινε απόβαση 30 οπλισμένων Ελλήνων στρατιωτών στην Κέφαλο. Αποβιβάστηκαν από πλοίο που είχε αράξει στον κάβο της Κεφάλου, επικεφαλής του οποίου ήταν ο Αναστάσιος Τσαμαδός. Στόχος ήταν η συγκέντρωση τροφίμων απαραιτήτων για το πλήρωμα, το οποίο και πέτυχαν μετά από συμπλοκή με τους Τούρκους. Η απόβαση έγινε μετά από συνεννόηση με τους κατοίκους, στοιχείο που αποδεικνύει τη συνεργασία της Κεφάλου με τους επαναστατημένους Έλληνες.Οι Οθωμανοί για να προλάβουν εις βάρος τους εξελίξεις, αύξησαν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις με εξακόσιους ενόπλους από την ανατολή, που βρίσκονταν στο νησί από τον Απρίλη του 1821. Αυτοί επιδόθηκαν με ιδιαίτερη ωμότητα εναντίον Κώων. Σποραδικοί φόνοι, αρπαγές γυναικών,λεηλασίες σπιτιών, βεβηλώσεις ιερών παρατηρήθηκαν τότε.
Τα γεγονότα κορυφώθηκαν στις 11 Ιουλίου 1821, όταν 100 περίπου Κώοι κρεμάστηκαν στον Πλάτανο και οι περισσότεροι κάτοικοι αναγκάστηκαν να φύγουν στα βουνά για να σωθούν.Μετά την ανακήρυξη του Ελληνικού κράτους η Κως, όπως και τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα, εξακολουθεί να
αποτελεί επαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Οι Τούρκοι είναι ηπιότεροι. Κάτω από την πίεση των Ευρωπαϊκών Δυνάμεων και των εξεγέρσεων σε διάφορες περιοχές, προωθούν μεταρρυθμίσεις θεσμικές, διοικητικές και φορολογικές, με στόχο την καλύτερη μεταχείρηση των μη μουσουλμανικών υπηκόων.Η πίεση των Τούρκων αυξάνεται έντονα την τελευταία δεκαετία του 19ου αι. και διαρκεί μέχρι το τέλος της Τουρκοκρατίας. Η Κρητική επανάσταση του 1869, ο Ελληνοτουρκικός πόλεμος του 1897 και η άνοδος των Νεοτούρκων είχαν αναμφίβολα επιδράση προς αυτή την κατεύθυνση.Στις 24 Μαίου 1901 σημειώθηκαν επίσης αιματηρά γεγονότα στην Αντιμάχεια με αφορμή το καπνικό ζήτημα.
Τουρκοκρητικοί υπάλληλοι του Μονοπωλίου του Καπνού με χωροφύλακες ξερίζωσαν τις καπνοφυτείες και επιτέθηκαν σε άοπλους χωρικούς, πολλούς από τους οποίους τραυμάτισαν, επειδή είχαν φυτέψει καπνό χωρίς την προαπαιτούμενη άδεια. Ο Καϊμακάμης αρνήθηκε να τιμωρήσει τους υπευθύνους και τα γεγονότα επαναλήφθηκαν στις 11 Ιουλίου. Στις 6 Αυγούστου 1910 συνήλθε εκτάκτως η Επαρχιακή Συνέλευση της Κω για να εκλέξει αντιπρόσωπο, ο οποίος θα μετέβαινε μέχρι το τέλος του ίδιου μήνα στην Κωνσταντινούπολη, για να συμμετάσχει σε ειδική συνέλευση στο Πατριαρχείο.Σκοπός της ήταν να εξεταστεί η επικίνδυνη κατάσταση για την Ελληνική Κοινότητα του Τουρκικού κράτους από την πολιτική των Νεοτούρκων, συμφωνα με την Πατριαρχική και Συνοδική Εγκύκλιο που είχε σταλεί στην Κω.Στην διάρκεια του 19ου αιώνα διαμορφώνονται τα χωριά της Κω στη σύγχρονή τους πλέον διάταξη.
