Η Ιταλική κατοχή της Δωδεκανήσου (Μάϊος 1912-Ιούλιος 1943)
Η βασική αφορμή για τη διεκδίκηση Ιταλικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στα Δωδεκάνησα υπήρξε ο Ιταλοτουρκικός πόλεμος που ξέσπασε τον Σεπτέμβριο του 1911, ως αποτέλεσμα της επεκτατικής προσπάθειας της Ιταλίας προς την Ανατολή. Ο Ιταλικός στόλος με 2 αντιτορπιλικά και το θωρηκτό ¨Νεάπολις¨κατευθύνθηκε στην Κω. Οι Ιταλοί πριν φθάσουν στη Χώρα, σταμάτησαν στην Κέφαλο και ζήτησαν πληροφορίες από τους κατοίκους για τη στρατιωτική δύναμη των Τούρκων. Οι κάτοικοι τους πληροφόρησαν για τον αριθμό
και το ηθικό των Τούρκων και με θάρρος στράφηκαν προς την Χώρα. Στις 5.30 το πρωί της 20ης Μαϊου του 1912 τα Ιταλικά πλοία αποβίβασαν στρατεύματα στην αποβάθρα μπροστά στην πλατεία του Καζίνου. Βγήκαν έξω 7 αξιωματικοί με την Ιταλική σημαία και ζήτησαν να δουν τον Καϊμακάμη. Οδηγήθηκαν σ'αυτόν και αξίωσαν την παράδοση του νησιού. Εκείνος αρνήθηκε αρχικά αλλά όταν τον απείλησαν οι Ιταλοί αξιωματικοί ότι είναι αποφασισμένοι να αναμετρηθούν με τους Τούρκους ο Καϊμακάμης, επηδεί δεν είχε στρατό να αντιπαρατάξει,
αναγκάστηκε να παραδοθεί μαζί με τις υπόλοιπες Τουρκικές Αρχές. Δυο μέρες αργότερα οι Ιταλοί αποβίβασαν στρατιωτικό απόσπασμα και ύψωσαν την Ιταλική σημαία στο φρούριο και στο τελωνείο.Οι υποσχέσεις των Ιταλών για αυτονομία κι ελευθερία των κατοίκων πληρούσαν την ατμόσφαιρα, ενώ ζητωκραυγές και τα χειροκροτήματα δονούσαν τον Κωακό ορίζοντα.Ο λαός της Κω υποδέχτηκε τους Ιταλούς σαν ελευθερωτές. Κανείς την ώρα εκείνη δεν θα μπορούσε να πιστέψει πως αυτοί θα επέβαλλαν μια νέα κατοχή πιο επικίνδυνη από την Τουρκική κυριαρχία.
Η Ιταλική κυβέρνηση είχε δηλώσει ότι η κατοχή των νησιών θα είναι προσωρινή.Δεν άργησαν όμως οι Δωδεκανήσιοι να αντιληφθούν την ανειλικρίνεια και την υστεροβουλία του νέου κατακτητή.Τον Οκτώβριο του 1913 η Ιταλική Διοίκηση θα υποχρεώσει τους νησιώτες να καταβάλουν τους φόρους τους στο Ιταλικό κράτος.Μετά από επίμονες διαπραγματεύσεις ο πρωθυπουργός της Ελλάδος Ελευθέριος Βενιζέλος κατέληξε στην υπογραφή της περίφημης Συνθήκης των Σεβρών, 28 Ιουλίου-10 Αυγούστου 1920, σύμφωνα με την συνθήκη
αυτή τα Δωδεκάνησα θα παρεχωρούντο στην Ελλάδα εκτός από την Ρόδο για την οποία η συνθήκη προέβλεπε για μια 15ετία ένα αυτόνομο καθεστώς υπό την κυριαρχία της Ιταλίας. Ο ενθουσιασμός των Κώων δεν περιγράφεται.Από την μια ως την άλλη άκρη του νησιού οι κάτοικοι πανηγυρίζουν Η Ιταλία εκμεταλλευόμενη τη νέα κατάσταση που δημιουργήθηκε εξαιτίας της ήττας της Ελλάδος στο μικρασιατικό μέτωπο και της ήττας του Βενιζέλου στις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920 θα αναγγείλει ότι η συνθήκη των Σεβρών πρέπει να αναθεωρηθεί.
Τα χρόνια που θα ακολουθήσουν θα είναι τα πιο δύσκολα.Την εξουσία στην Ιταλία αναλαμβάνει το φασιστικό κόμμα του Μουσολίνι. Με εκφραστές του φασισμού κυβερνήτες με απολυταρχική διοίκηση, με νόμους και κατάλληλη διάταξη της κρατικής μηχανής στοχεύουν στην εξόντωση της Δωδεκανήσου.Στις 24 Ιουλίου
1923 θα εκπνεύσει κάθε ελπίδα για ένωση των κατοίκων με τη μητέρα Ελλάδα. Στη Λωζάννη υπογράφθηκε Συνθήκη, με την οποία η πολεμική κατοχή των Ιταλών στα Δωδεκάνησα μετατρεπόταν σε νομική, με αποτέλεσμα την προσάρτηση των νησιών αυτών ως ¨Κτήση¨ στην Ιταλική Επικράτεια και όχι αποικία με συνέπεια να μην αναγνωρίζονται στους Έλληνες κατόχους τους τα δικαιώματα του Ιταλού πολίτη,να μην έχουν δικαίωμα να εκλέξουν
αντιπροσώπους τους και να συμμετέχουν στο Ιταλικό Κοινοβούλιο, ούτε είναι υποχρεωμένοι να εκπληρώσουν στρατιωτικές υποχρεώσεις στο Ιταλικό κράτος.
